"Günlük Kişisel Gazete"

Hussoloji Blog

Türkiye'nin en uzun soluklu blog yazarı. (2005-2017)

17.03.2011

Ziya Gökalp

Atatürk'ün "fikir babam" dediği Ziya Gökalp Osmanlı sonrası Türkiye'nin önemli fikir adamlarından birisidir. Sosyolog, yazar, şair ve siyasetçi kimliği ile ön plana çıkan Gökalp eserlerinde Türkçülük ve medeniyet gibi kavramları işlemiştir.


Diyarbakır Çermik doğumlu olan Gökalp, "Sosyolojik çalışmalarımdan öğrendim ki milliyet eğitime dayalıdır" diyerek kendisine etnik etiketler yapıştırmaya kalkanlara cevap vermiştir.


18 yaşında intihara kalkışan Gökalp'in Durkheim ve Comte gibi sosyolojinin baba yazarlarından etkilendiği malumdur. İslami yaşam ile pozitivist dünyanın arasında sıkışan Gökalp, İttihat ve Terakki üyesi olmuş, Diyarbakır'da "Peyman" gazetesini çıkararak İttihat ve Terakki'nin basın organı gibi çalışmaya devam etmiştir.


Gökalp, Türk toplumunun kendine özgü ahlaki ve kültürel değerleri ile batı değerlerinin kaynaşması gerektiğini savunur. Ona göre medeniyet, ulusların uluslararası sisteme kazandırdığı ulus kültürlerin katkıları sonucu oluşur. Bu nedenle bir ülkenin "ulusal kültürü" kuvvetli olmalıdır. Ancak aynı zamanda bu kültür evrenselleşmeli ve uluslararası kültüre eklemlenmelidir.


Gökalp'in kitaplarında işlediği temel konulardan birisi de Kültürel ve Ahlaki öğelerin varlığıdır. Ona göre Türkiye'de kültürel öğe türkçülük, ahlaki öğe ise islamdır. Durkheim'in "dayanışmacılık" modelinden izler taşıyan bu yapıya göre sınıflar yoktur ve sınıf çelişkisi de yoktur. Toplumun içindeki birimler uzlaşma ve dayanışma yoluyla sorunlarını çözebilirler. Bu anlayışın siyasi kanadında ise solidarizm ya da Cumhuriyet'in ilk yıllarında uygulanan korporatist anlayış yer almaktadır. Bu uygulamaların temelinde Ziya Gökalp'in "ideolojik söylemleri" önemli yer kaplamaktadır.


Hatta "Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak" adlı eserinin Cumhuriyet Türkiyesini idealize ettiği iddia edilmektedir.


Ziya Gökalp'in bütün eserlerini okuyarak ulaştığım sonuca gelince, Gökalp'in bir "sentez" ustası olduğunu söyleyebilirim. Döneminin önemli fikir adamlarından birisi olmakla beraber sosyoloji dünyasının belirli isimlerinin etkisinde kaldığı yadsınamaz bir gerçek. Özellikle Cemil Meriç ve liberal bazı aydınların şiddetli eleştirilerine maruz kalan Gökalp, tanzimat sonrası aydınların düştüğü acziyete örnek gösteriliyor. Onlara göre Gökalp, düşünce üretmedi "sentez yaptı!"...


Ziya Gökalp, parçalanan Osmanlı'nın nasıl kurtulabileceğine kafa yorarken geride kalan büyük bir medeniyetin birikimine sırtını çevirmiş ve batı kaynaklı pozitivist düşüncelerin yoğunluğu içinde farklı bir sentez yakalamaya çalışmıştır. Eserleri bilimsel olmaktan çok ideolojik ve tarafgir olarak tanımlanabilir. Ancak her eseri devrinin koşulları içinde değerlendirmek gereklidir.


Modern Türkiye'nin doğuşunda önemli bir yere sahip olan Ziya Gökalp'in fikirleri ülkede hala önemli derecede ses getirmektedir. Türk milliyetçiliğinin önemli fikir babalarından birisi de Ziya Gökalp'tir.

Paylaş:

0 yorum:

Yorum Gönder

Popüler Yazılar

Tweet