Bazı merkeziyetçi yapıların ülke içindeki gruplara karşı sertleşmesi zaman zaman ayrılıkçı hareketleri de alevlendirmektedir. Sosyo-ekonomik...

Tamil Kaplanları ve Sri Lanka

Bazı merkeziyetçi yapıların ülke içindeki gruplara karşı sertleşmesi zaman zaman ayrılıkçı hareketleri de alevlendirmektedir. Sosyo-ekonomik olarak alt katmanda yer alan gruplar, etnik yapıları ya da dini kullanarak kitleleri mobilize edebilmekte ve bu şekilde ayrılma yoluna başvurabilmektedirler. Bu durum ülkelerde ciddi kaoslara neden olmakta ve yönetişim problemleri ortaya çıkarmaktadır.


Güney Asya'nın en büyük problemlerinden biri de 1983-2009 arasında yaşanan ve bölgede önemli bir hasar bırakan Tamil Kaplanları olayıdır. Sri Lanka iki önemli etnik grubun yaşadığı yaklaşık 20 milyonluk nüfusa sahip bir ada ülkesidir. Sinhala ve Tamil etnik grupları ülkede önemli bir gerginliğin de yapısını oluşturmaktadır. Sri Lanka'nın kurucu unsurlarından olan Sinhala etnik grubu Tamillere göre daha ön plandadırlar. 1983 yılında yaşanan Kara Temmuz olayından sonra Sinhalalar, Tamillere saldırmış ve bunun sonucunda iki bin kadar Tamilin öldüğü sanılmaktadır. Bu olay sonrasında ülkede zihinsel ve fiziksel bir kopuş başlamıştır. Aşağıda Sri Lanka ve Tamil Sorunu hakkında kronolojik bilgiler yer almaktadır.


SRİ LANKA




  • Sri Lanka Hindistan?ın 32 km güneyinde 65 bin m2?lik bir alana sahip küçük bir ada devletidir. Demokratik Sosyalist Cumhuriyet olarak yönetilmektedir.

  • Nüfus:20.8 Milyon. (Dünya Bankası 2010) Nüfusun %14?ü şehirlerde yaşıyor.

  • Din: %70 Budist, %8 Müslüman, %6.2 Hristiyan (Katolikler daha fazladır). Başkent Colombo.

  • Dil: Resmi dil Sinhala ancak İngilizce de resmi ortak dil olarak konuşuluyor. Yalnız vatandaşların sadece yüzde 10?u İngilizce konuşmaktadır.

  • Devlet Başkanı: Mahinda Rajapaksa.

  • Etnik Yapı: %74 Sinhalese, %7.2 Sri Lanka Mors, %3.9 Sri Lanka Tamil, %4.6 Hindu Tamil, %10 diğerleri.

  • Kişi Başına Düşen Gelir: 2500$ (2010-FCO-Foreign Commonwealth Office verisi)

  • GSMH: 115 Milyar$

  • Tarım ve tekstil sanayisi çok önemli. Tekstil, çay ve baharat başlıca ihraç ürünleri.


TARİHİ ARKAPLAN




  • İlk Sinhalalar adaya Kuzeydoğu Hindistan?dan M.Ö 6. yüzyılda gelmişlerdir. Güney Hindistan?dan çıkan bir hanedan 14. yüzyılda Kuzey Sri Lanka?da bir Tamil Krallığı kurdu. 17. yüzyıl ile beraber sömürgeciler adaya geldiler. Önce Portekizler sonra da Hollandalılar adada faaliyet gösterdiler.

  • Sinhalalar, hint-aryan bir etnik gruptur. Sri Lanka nüfusunun yüzde 74?ünü oluşturmaktadır. Sinhala kimliği; mekan, dil ve dine göre şekillenmiştir. Dil: Sinhala, Mekan: Sri Lanka, Din: Çoğunlukla Therevada Budizmidir. Küçük bir azınlık ta Hristiyandır. Ülkenin merkezi, güneyi ve batısında yoğunluk göstermektedirler. Sinha: Aslan, Hela: Yepyeni anlamına gelmektedir. Çevirisi ?Aslan İnsanlar-Lion People?dır.

  • Gallup?un 2008 yılında yaptırdığı bir araştırmaya göre Sri Lanka?lıların yüzde 99?u dinin günlük yaşamlarında önemli bir yeri olduğunu söylemiştir. Sinhala, Tamil, Penjab ve Gucarat ırkları arasında akrabalık vardır.

  • 1796?da İngilizlerin hükümranlığı altına giren Sri Lanka 1948 yılına kadar bu egemenlik altında kaldı. Diğer adı Seylan?dır. 1948 yılında bağımsızlığını kazandı. Ardından Commonwealth üyesi oldu. Üyeliği halen devam ediyor. 1972?de Sri Lanka adını aldı.

  • Sinhala çoğunluğu ile Tamil ayrılıkçılarının arasındaki gerilim 1983 yılında çatışmaya dönüştü.

  • 2002 yılında ateşkes sağlandı. 2006 yılında tekrar çatışmaya başlayan hükümet ve Tamil Kaplanları arasındaki savaş şiddetlendi. Hükümet adanın doğusunda kontrolü sağladı. 2009 Mayısında ise çok şiddetli bir askeri harekat ile Tamil Kaplanları yenilgiye uğratıldı.

  • Çatışmanın hemen ardından hırslı bir ekonomik paket uygulamaya koyan Sri Lanka özellikle Çin?den aldığı kredilerden yararlandı. Sri Lanka hükümeti bu askeri harekat sonucunda oluşan insan hakları ihlalleri ve göçen/yer değiştiren insanları yeniden yerlerine göndermek için ulusal bir program başlattı.

  • Sri Lanka?nın şu andaki Devlet Başkanı Rajapaksa 2010 yılındaki seçimlerde yüzde 58 oy alarak iktidar oldu. En yakın rakibi General Fonseka ise yüzde 40 oy aldı.

  • Sri Lanka siyasal partileri: United National Party (UNP) %30, Democratic National Alliance %6, Tamil National Alliance %3, United People?s Freedom Alliance %60. Son parti Rajapaksa?nın partisidir.

  • Sri Lanka bayrağını simgesel bir çözümlemeye tabi tutarsak Aslan, sinhala etnik yapısına bir gönderme, kılıç egemenliğe ve yapraklar ise budizme işaret ediyor. Bayraktaki turuncu renk ise Tamilleri simgelemektedir.

  • İki etnik grubun arası 1950?lerden itibaren bozuldu. 1975 yılında Jafna?nın Belediye Başkanını öldürdüler. 1983?te Colombo?da başlayan anti-tamil gösterilerinde 2000 kadar Tamil hayatını kaybetti. Bu olay Tamil ve Sinhalalar arasında derin bir kırılma yarattı.

  • 1987 yılında Tamil Nadu?nun baskısıyla Hindistan Sri Lanka ile uyum anlaşması imzaladı. Bölgeye Hint Barış gücü askerleri gönderildi ancak LTTE ile aralarında çatışmalar yaşandı.

  • 1991 yılında Hindistan Başbakanı Rajiv Gandhi, 1993?te Sri Lanka Devlet Başkanı Premadasa örgüt tarafından öldürüldü.

  • 1995?te Sri Lanka ordusu Jaffna yarımadasına girdi. Tamil Kaplanları 1996?da Colombo?da bombalı eylemlere başladı. 1996?dan sonra örgüt yeniden güç kazanarak Budistlerin kutsal yerlerine saldırmaya başladı.

  • 99?da Ordu yeniden yarımadaya girdi. 2000 yılında LTTE büyük bir saldırı ile orduyu Fil geçişine (Elephant Pass) püskürttü. 2002 yılında ateşkes sağlandı.

  • 2004 yılında doğulu kumandan Karuna, LTTE?den ayrılarak eylemlere başladı. Örgüt yönetimini doğu yakasını ihmal ettiği gerekçesiyle eleştirdi.

  • 2005 yılında başa Rajapaksa geldi. Cenova?da görüşmeler yapıldıysa da olumlu değildi. 2009 Ocak ayında örgüte karşı büyük bir operasyon başlatıldı. Ve Mayıs ayında örgüt liderinin de ölümüyle savaş sonuçlandı. (FCO Verileri)

  • Son savaşta 300 bin kişinin yerinden edildiği tahmin ediliyor. Ülke genelinde 7000 göçmen kampı bulunuyor.

0 yorum: